fbpx

NEWS:

Mały chrząszcz ulowy – krótka charakterystyka


Autor: USGS Bee Inventory and Monitoring Lab

Mały chrząszcz ulowy (Aethina tumida) jest już w Europie i podobnie jak w przypadku szerszenia azjatyckiego (Vespa velutina) pojawiają się o nim przeróżne doniesienia i nieprawdziwe plotki. Postanowiliśmy nakreślić krótką charakterystykę tego gatunku i konsekwencji jego występowania w europejskich pasiekach.

Pochodzenie

Mały chrząszcz ulowy należy do rodziny Nitidulidae, do której należy ponad 2500 gatunków. Jest małym (0,5–0,7 cm), ciemnobrązowym lub czarnym owadem, o wyraźnej trójdzielnej budowie ciała i maczugowatych czułkach. Okrywy skrzydeł ma krótsze od odwłoka. Chrząszcze w razie ataku mocno przyciskają czułki i odnóża do ciała, przylegając do podłoża (spójrz na zdjęcie główne).

Omawiany gatunek pochodzi z kontynentu Afrykańskiego i wydostał się z niego dopiero w 1998 roku, przybywając na Florydę (USA), a kilkanaście lat później do Australii. Teraz jest notowany także w Korei Południowej. W Europie najpierw pojawił się w Portugalii, gdzie zdołano opanować inwazję i wyeliminować pasożyta, ale w 2014 roku zadomowił się we Włoszech. Na Sycylii odkryto go tylko dlatego, że zaatakował rodziny pszczele w sadzie cytrusowym, na których akurat prowadzono inne badania naukowe. Najprawdopodobniej dostał się tam przez port Gioia Tauro.

Biologia małego chrząszcza ulowego

Dorosłe osobniki Aethina tumida są w stanie przetrwać poza rodziną pszczelą spożywając pyłek, nektar kwiatów i owoce. Nie zanotowano jednak, by bez pszczół były w stanie zamknąć cykl rozwojowy. Pasożytują też na trzmielach i pszczołach bezżądłych (drugi przypadek notowano w Australii). Gniazda pszczoły miodnej, ze względu na stałą temperaturę, wielkie zapasy pokarmu i ochronę przed drapieżnikami, są bardzo atrakcyjne dla pasożytów. I w tym przypadku, podobnie jak przy innych chorobach, wybierają najczęściej słabe rodziny.

Dorosłe osobniki są w stanie podróżować od 10 do 20 km (odległości podane według różnych źródeł literaturowych) kierując się doskonałym zmysłem powonienia. Po dostaniu się do ula zwykle przebywają na jego dnie. Samice mogą się rozmnażać gdy mają 1 tydzień, ale literatura podaje, że pik kopulacyjny występuje u osobników dwu lub trzytygodniowych. Wykrywanie chrząszcza jest szczególnie kłopotliwe, bo w trakcie przeglądów drobne owady bardzo szybko ukrywają się w szczelinach desek i komórkach. Dorosłe chrząszcze żywią się pyłkiem, miodem i nektarem, martwymi pszczołami i osobnikami swego gatunku, świeżo wygryzionymi robotnicami i owocami. Potrafią też wspinać się na pszczoły, by się na nich przemieszczać, przecinając membrany między tergitami owada. Ponadto imago często odnajdywane są w pracowniach pszczelarskich i magazynach – słowem wszędzie tam, gdzie gromadzony jest miód i pyłek.

Po kopulacji samice składają perłowo białe jajeczka o długości 1,4 mm i szerokości 0,26 mm w szczelinach ula. Inkubacja trwa od 1 do 6 dni (najczęściej 2 lub 4 dni ). Larwy żerują na pyłku, nektarze, larwach pszczół, martwych lub żywych jajach Apis mellifera , a także larwach lub dorosłych osobnikach chrząszcza ulowego (kanibalistycznie), a jeśli żyją poza ulem, mogą dobrać się do owoców i rozkładającego się mięsa.

Po wykluciu larwy mają ok. 10 mm. Pasożytują na rodzinie pszczelej i ryją w plastrach korytarze podobne do tych tworzonych przez larwy barciaka ulowego. W trakcie tego procesu wypróżniają się, powodując wypływanie miodu i jego fermentację (czasami zepsuta patoka wypływa przez wlotek). Po ok. 10–16 dniach larwy gromadzą się w kątach zaatakowanego ula lub masowo migrują przez wlotki, by przeobrazić się w glebie, przez 3–4 tygodnie. Dlatego często w australijskich i amerykańskich pasiekach przed wlotkami stawiane są wiadra z ziemią.

Samodzielna walka pszczół

Tak jak wspomniano, naturalnym środowiskiem występowania małego chrząszcza ulowego jest kontynent afrykański. Były tam gatunkiem endemicznym. Tamtejsze pszczoły miodne afrykańskie wykształciły odpowiednie mechanizmy obronne. W przypadku pszczół europejskich nawet silne rodziny pszczele mogą zginąć już po dwóch tygodniach po inwazji. Jednak mały chrząszcz ulowy wybierają słabe kolonie, bo robotnice z mocnych potrafią sobie z nimi radzić.

Strażniczki starają się nie dopuścić do inwazji chrząszcza, walcząc z nimi na wlotku. Jeśli jednak pasożytom uda się dostać do gniazda, to robotnice atakują dorosłe chrząszcze, ale ze względu na ich twarde „opancerzenie” czynią im niewielką krzywdę. Lepiej radzą sobie z larwami i jajami, które zjadają lub wynoszą z ula. Co ciekawe pszczoły mogą uwięzić pasożyty w sarkofagach propolisu lub cały czas stróżować przy szczelinach, w których wykryły wroga. Jeśli rodzina jest mocno porażona, może porzucić ul.

Problem walki chemicznej

Głównym problem w opracowaniu leku do walki z małym chrząszczem ulowym jest to, że pszczoły miodne są bardzo wrażliwe na środki stosowane przeciwko pasożytowi. Więcej o nierównej walce przeczytasz w artykule „Przeanalizowano genom małego żuczka ulowego”

.

Źródła:

Neumann, P., Pettis, J.S. & Schäfer, M.O., 2016, Quo vadis Aethina tumida? Biology and control of small hive beetles, Apidologie nr 3, s. 427–466

Palmeri, V., Scirtò, G., Malacrinò, A. i in., 2015, A scientific note on a new pest for European honeybees: first report of small hive beetle Aethina tumida, (Coleoptera: Nitidulidae) in Italy, Apidologie nr 46 s. 527.

Schäfer, M.O., Cardaio, I., Cilia, G. et al. Biol Invasions, 2019, How to slow the global spread of small hive beetles, Aethina tumida. Biological Invasions, s. 1.


ze świata

14-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły i osy na gazie

ze świata

08-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Glifosat wycofany z Niemiec

ze świata

08-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Opowieść o niewidomej pszczelarce

ze świata

02-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Miód zagoił rany na genitaliach

ze świata

24-09-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Billboardy domami dla pszczół

ze świata

16-09-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trzy miesiące więzienia za miód

ze świata

29-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Niedźwiedź wie co dobre

ze świata

27-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły są wszystkożerne?

ze świata

26-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Dofinansowanie do kwietnych ogrodów

ze świata

21-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Brazylia tonie w pestycydach

ze świata

20-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Plaga rójek w Berlinie

ze świata

12-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Australii muchy zastąpią pszczoły?

ze świata

06-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Szczepionka na jad pszczeli

ze świata

25-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Rosyjskie pszczoły masowo giną

ze świata

23-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Efez, monety i pszczoły

ze świata

19-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły rozumieją wartość liczb

ze świata

17-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Anglię opanowała łąkowa rewolucja

ze świata

11-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Przystanki dla pszczół 

ze świata

09-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły w wiolonczeli

ze świata

04-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Światowy eksport miodu

ze świata

04-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Glifosat będzie zakazany w Austrii

ze świata

28-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Francuskie pszczoły głodują

ze świata

28-06-2019, 2017-11-04 Martyna Walerowicz - avatar 2017-11-04 Martyna Walerowicz

Genetyczne zwalczanie nosemozy

ze świata

10-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kieszonkowa podkarmiaczka  

ze świata

24-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jedz larwy! Będziesz wielki

ze świata

24-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Nowa metoda analizy miodu 

ze świata

23-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Sprej zapylający zwiększy plony?

ze świata

19-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły na Notre-Dame przetrwały!

ze świata

18-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pornhub wspiera pszczoły

ze świata

15-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły żyły pod powieką kobiety

ze świata

28-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły i ryby głosu nie mają?

ze świata

13-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Determinacja kasty – nowe odkrycie

ze świata

07-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wygodne wykrywanie nosemy

ze świata

04-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zapach pszczół zmienia się z wiekiem

ze świata

26-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wojna o miód manuka

ze świata

21-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

"Miód" dla wegan

ze świata

18-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Szczepionka dla pszczół

ze świata

13-02-2019, Szyszko Piotr - avatar Szyszko Piotr

Kanada, USA, Nowa Zelandia

ze świata

13-02-2019, Szyszko Piotr - avatar Szyszko Piotr

USA, Niemcy, Australia

Logowanie do e-Prenumeraty

ze świata

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Korzystaj z e-Prenumeraty na www.pasieka24.pl i w aplikacji mobilnej.Ciesz się pełnym dostępem do wszystkich książek i czasopism Wydawnictwa "Pasieka" Sprawdź jak szeroką bazę wiedzy pszczelarskiej...

Ostatnio dodane

Pasieka 1/2020

Monika Kajak, Tadeusz Kwiatkowski - avatar Monika Kajak, Tadeusz Kwiatkowski, 22-11-2019

Posłanka w stroju pszczoły walczy o budżet na ogród...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 22-11-2019

Europejska Konferencja Miodosytników – druga edycja Zdjęcie: Grupa zwiedzająca Miodosytnię Imbiorowicz...

z Polski

Piątek Michał - avatar Piątek Michał, 21-11-2019

Warsztaty pszczelarskie - wypleć kószkę! Chcesz nauczyć się wyplatać kószki?...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 20-11-2019

Spłonęły budynki pasieczne i dwie tony miodu Rankiem osiemnastego listopada...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 20-11-2019

Bee Simulator - polska gra komputerowa z muzyką na...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 18-11-2019

Spalony dobytek pszczelarzy – możesz pomóc! Szóstego listopada strażacy z...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 15-11-2019

Parlament Europejski odrzuca projekt, który niedostatecznie chroni pszczoły Zdjęcie: fabrikasimf...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 08-11-2019

W Belwederze stanęły ule „Ekologia w Pałacu Prezydenckim” to nazwa...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 08-11-2019