fbpx

NEWS:

„Pszczoły i miód w kulturze” – wykład prof. Anny Mlekodaj w Domu Kultury w Wadowidach

Wykład pt. Pszczoły i miód w kulturze

Autor:Teresa Kobiałka

Piątego lutego w wadowickim Domu Kultury pani prof. Anna Mlekodaj wygłosiła bardzo interesującą prelekcję na temat pszczół i miodu w kulturze. Chociaż wydarzenie miało charakter kameralny, a jego adresatami byli studenci Wadowickiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku (oraz wszyscy chętni) i nie było szczególnie promowane, sala była pełna. Co interesujące, wykład o pszczołach został zorganizowany na życzenie słuchaczy, którzy już od jakiegoś czasu bardzo domagali się tej tematyki. To cieszy, tym bardziej że na sali zapewne niewielu było pszczelarzy.

Pani profesor rozpoczęła wykład od wyjaśnienia, czym dla nas jest kultura, że to m.in. przestrzeń, w której tworzymy symbole, dzięki którym lepiej orientujemy się „w tym naszym krótkim trwaniu, w rzeczach, które są większe od nas i ostateczne”. Pszczoły i miód zajmują w niej szczególne miejsce i były dla ludzkości ważne i inspirujące, niemal od samego początku.

Pszczoły pojawiły się w ostatnim okresie trzeciorzędu, na „chwilę” przed człowiekiem, czyli można powiedzieć, że są jak „prezent” dla nas. Owady te powstały w wyniku tzw. koewolucji, to znaczy potrzebne były, ponieważ kwiaty „wyszły z wody” i trzeba było „jakoś” je zapylać – mówiąc w dużym uproszczeniu i pomijając biologię pszczół i procesy, jakie do tego doprowadziły.

Pierwszy kontakt człowieka ze słodyczą, czyli miodem, wywarł na nim ogromne wrażenie. Dotychczas nie znał takiego smaku i uznał, że musi być on jakimś darem. Pani profesor odniosła się do tego, jak dawniej domyślano się pochodzenia tego produktu, np. Arystoteles uważał, że miód „spada z powietrza”, „z gwiazd”, natomiast Linde sądził, że „nie z powietrza spada, lecz jest wilgocią od jakowego bardzo drobnego na roślinach robactwa wypuszczoną”.

Nie zabrakło też odniesień do mitologii klasycznej i Biblii, jak również wyjaśnienia nazwy łacińskiej pszczoły miodnej – Apis mellifera, nadanej przez Linneusza, a nawiązującej do boga w Starożytnym Egipcie (Apis) oraz ‘tej, która nosi miód’ (mellifera).


Prof. Anna Mlekodaj podczas wystąpienia.

Pani Profesor, ku zaskoczeniu widowni, podzielała się informacją, którą niedawno przeczytała, że Einstein nie mówił o wyginięciu pszczół (podejrzewamy, że tą lekturą mógł być nasz wpis „Słynny cytat Einsteina jest zmyślony”).

Sporą część wypowiedzi prelegentka poświęciła bartnictwu, które było podstawą gospodarki, zwłaszcza na wschód od Wisły (dzisiejsze Kurpiowszczyzna i Podlasie) i prawu bartnemu (zdarza się, że jego mroczna strona dziś wywołuje salwy śmiechu i wczorajszą widownię również nieco rozbawiła).



Co interesujące, zapisy prawa bartnego obecnie są ujęte w kodeksie cywilnym, np. w paragrafach dotyczących własności roju (kiedy pszczoły opuszczą gniazdo i osiedlą się w innym miejscu).

Prawo bartne było odpowiedzią na potrzebę uregulowania spraw dziedziczenia i ochrony mienia. Profesor Anna Mlekodaj doprecyzowała, że było ono wyjątkowe pod względem równości zapisów, np. dotyczących dziedziczenia, w odniesieniu zarówno do mężczyzn, jak i kobiet. Dodała również, że prawo bartne stawało w obronie pszczół (karę wymierzano również bartnikowi, który wyrządził szkodę swoim pszczołom).

Jako ciekawostki podała kilka zwyczajów związanych z bartnictwem, a ściślej mówiąc początkiem pszczelarstwa, gdyż dotyczyły kłód lub uli. Jednym z nich był litewski zwyczaj „sztucznego pokrewieństwa”: wierzono, że pierwszy ul należy postawić z myślą o kimś (i niekoniecznie ta osoba o tym wiedziała), a zbiory podarować temuż „patronowi” (czasem ku zdziwieniu obdarowanego). Prelegentka podkreśliła, że w tamtych czasach miód wybierano tylko raz w roku, najczęściej na św. Bartłomieja lub Michała, produkt ten był więc unikalny i drogi. Zwyczaj ten miał jednak odzwierciedlenie w wierzeniu, że kto umie się dzielić, do tego wraca szczęście. Interesującą tradycją było również to, że aby sprawdzić swojego wybranka, panna zaprowadzała go do… pasieki. Ponoć pszczoła nie „kąsi” (jak to wtedy określano) człowieka, który ma czyste sumienie!

Ze współczesnych ciekawostek pani profesor zacytowała pismo, jakie Kurpie przesłali w 2016 r. do ówczesnego ministra ochrony środowiska, Jana Szyszki, z prośbą o… przywrócenie brawa bartnego (trzeba przyznać, że w kontekście wcześniej zacytowanych informacji o karach brzmiało to nieco barbarzyńsko, ale na szczęście pojawiła się również informacja o zgodności z Konstytucją…). Nie sposób nie zaaprobować zdania Anny Mlekodaj, która podsumowała wniosek Kurpiów, że jest on przykładem na to, jak ważne jest poczucie, kim jesteśmy i co jest naszym dziedzictwem, czyli kultura i poczucie autentycznej tożsamości, zwłaszcza w dzisiejszych czasach.


Jeśli chcecie poznać więcej ciekawostek o pszczołach, róweż tych związanych z kulturą, mitologią czy Biblią – polecamy książkę „365 faktów o pszczołach” autorstwa Martyny Walerowicz.

Publikacja dostępna jest w Wydawnictwie Pasieka oraz u najlepszych dystrybutorów


Opracowała Teresa Kobiałka


Anna Mlekodaj – dr hab. nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu.  Absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego.  Autorka monografii poświęconej gwarowej poezji Podhala, kilku znaczących antologii poezji i prozy podhalańskiej, a także ponad 60 artykułów naukowych w większości poświęconych kulturze i literaturze Podtatrza w rozmaitych aspektach jej funkcjonowania – od tradycyjnego folkloru po internetową manifestację góralskiej kultury.  Uczestniczyła m.in. w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej kulturze i problemom mieszkańców górskich terenów świata. Wiceprzewodnicząca Rady Naukowej Związku Podhalan.


z Polski

18-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczelarz prosi o pomoc

z Polski

17-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Apel Polskiego Związku Pszczelarskiego

z Polski

11-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Targi ApiRogów - zmiana terminu!

z Polski

09-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wandale zniszczyli pasiekę

z Polski

06-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Są pszczoły - jest życie!

z Polski

03-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Fałszerze miodu jak dealerzy kokainy

z Polski

02-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Konkurs na domek dla owadów

z Polski

19-02-2020, Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa

Pierwsza pomoc przy użądleniu

z Polski

19-02-2020, Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa

Lubelskie – wspólnie dla pszczół

z Polski

11-02-2020, Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa

Proces za użądlenie

z Polski

05-02-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Prosimy o pomoc!

z Polski

30-01-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Odszedł Edmund Dymek

z Polski

22-01-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Słynny cytat Einsteina jest zmyślony

z Polski

07-01-2020, Trzybiński Sławomir  - avatar Trzybiński Sławomir

Gdy głód zagląda w oczy

z Polski

02-12-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Sukces prudnickiego pszczelarza

z Polski

27-11-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trwa nabór wniosków na rozwój RHD

z Polski

08-11-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Belwederze stanęły ule

z Polski

29-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zniszczone ule w Nadleśnictwie Krasiczyn

z Polski

24-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Głuchołazy - celowe wytrucie pszczół

z Polski

14-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zniszczono legnicką pasiekę

z Polski

04-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kulturalne pszczoły na dachu filharmonii

z Polski

03-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Koszalinie powstanie pasieka

z Polski

23-09-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Po prostu pomagać! #TAKdlaPszczół

z Polski

30-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

54 ogniska zgnilca w Polsce

z Polski

19-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Brzeszcze – kolejne ognisko zgnilca

z Polski

16-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Spór o maliny w Maleninie

z Polski

09-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Gliwicach nieznany sprawca zatopił ule

z Polski

07-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Złodziej miodu zmarł od użądleń

z Polski

29-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wałbrzych sieje łąki

z Polski

24-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

GPS w ulu doprowadził do złodzieja

z Polski

17-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Elana Toruń wspiera pszczoły

z Polski

12-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Andżelika Borys odwiedziła Apilandię

z Polski

10-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wytrucie 50 rodzin w Wysokiej

z Polski

10-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Dwa miliony złotych na węzę

z Polski

03-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Niedźwiedź Józefek zniszczył ul

z Polski

19-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Olkusz rozda setkę uli

z Polski

06-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wymordowano pszczoły pianką budowlaną

z Polski

05-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Udostępnij spot – ufunduj ule!

z Polski

03-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Skradziono miód, spalono ule

z Polski

29-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zgnilec amerykański w Krakowie

z Polski

28-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wytrucie pszczół w lubelskim

z Polski

28-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Sprawca utopienia pszczół zatrzymany

z Polski

24-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kolejna kradzież uli

z Polski

22-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wandale wrzucili ule do jeziora

z Polski

22-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Masowa śmierć pszczół w Gostyniu

z Polski

17-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

PZP otworzył nabór na kursy w Kamiannej

z Polski

13-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Celowe podpalenie uli w Wieprzycach

z Polski

13-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

1000 zł za złapanie złodzieja

z Polski

10-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły z salonu Ferrari

z Polski

08-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczelarska przyjaźń polsko-czeska

z Polski

06-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zniszczona pasieka – szukamy sprawcy!

z Polski

26-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Nie myl mniszka z mleczem!

z Polski

24-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kwitnie czeremcha zwyczajna

z Polski

16-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zbiórka na Kubę. Prosimy o pomoc!

z Polski

08-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Nie ma lipy w Rytlu – fotorelacja

z Polski

08-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kolejne ognisko zgnilca

z Polski

01-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Za tydzień pszczoły znikną z Polski

z Polski

26-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Prośba o pomoc w złapaniu złodzieja

z Polski

25-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Gdynia zezwoli na ule w mieście

z Polski

18-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Ujęto złodzieja uli

z Polski

15-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Konkurs na Pszczelarza Roku

z Polski

11-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Dotacje na ochronę owadów zapylających

z Polski

08-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Nagroda za złodzieja uli

z Polski

01-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Ogień zabił 65 rodzin pszczelich

z Polski

20-12-2018, Pasieka - avatar Pasieka

WYNIKI KONKURSU FOTO 2018

z Polski

26-07-2018, Ryszard Krzyśka - avatar Ryszard Krzyśka

ULmonitor

z Polski

08-05-2018, Pasieka - avatar Pasieka

Pasieka Newsletter

z Polski

14-04-2016, Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa

Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

z Polski

Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Niebezpieczny wypadek z pszczołami w USA Zdjęcie: Honey Bears Honey...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 27-03-2020

Rynek produktów pszczelich rośnie zdjęcie: small_smiles Według raportu „Globalny Rynek Miodu...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 27-03-2020

Koronawirus może zwiększyć sprzedaż miodu w Stanach Autor: freepik. Początek roku...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 27-03-2020

„Pszczoły. Poradnik hodowcy” Wernera Gekelera – recenzja Zacznę od tego...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 26-03-2020

Zaświadczenie o posiadaniu i lokalizacji pasieki – może się...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 23-03-2020

Ciąg dalszy historii gąsienic barciaka zjadających plastik Zdjecie: Larwy tego...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 19-03-2020

Pszczelarz prosi o pomoc Zdjęcie: Z podopieczną w pasiece. Autor:...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 18-03-2020

57 Naukowa Konferencja Pszczelarska 2020 Zdjęcie: Rozpoczęcie konferencji pszczelarskiej. Napiętą...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 17-03-2020

Apel Polskiego Związku Pszczelarskiego Zdjęcie: andersonnancy, freepik.  Na stronie Facebook Polskiego...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 17-03-2020