Od ula do kieliszka: podstawowe zagadnienia prawne miodu pitnego oraz innych miodowych napojów alkoholowych, cz. 4

Z artykułu dowiesz się m.in.:

• jakie informacje powinna zawierać etykieta napoju winiarskiego;
• co warto wiedzieć o sprzedaży miodowych napojów alkoholowych;
• czy można reklamować miodowe napoje alkoholowe.

Od ula do kieliszka: podstawowe zagadnienia prawne miodu pitnego oraz innych miodowych napojów alkoholowych, cz. 4

W poprzednich artykułach¹ z serii „Od ula do kieliszka: podstawowe zagadnienia prawne miodu pitnego oraz innych miodowych napojów alkoholowych” przedstawiono podstawowe przepisy dotyczące alkoholowych napojów na bazie miodu, w tym m.in. podział tych napojów, ich wymagania jakościowe, kwestie związane z nazewnictwem, produkcją oraz reglamentacją tej działalności. Aktualna część serii została poświęcona kwestii etykietowania, sprzedaży, podatku akcyzowego oraz reklamy.

Etykietowanie miodowych napojów alkoholowych

Przepisy prawne dotyczące zasad etykietowania napojów alkoholowych zostały ustalone na szczeblu prawa UE. Są zawarte w rozporządzeniu nr 1169/2011². Podstawowe znaczenie dla zakresu informacji, jakie należy uwzględnić, ma art. 9 tego aktu prawnego. Według niego regułą jest uwzględnienie takich informacji, jak:

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

W odniesieniu do omawianych miodowych napojów alkoholowych trzeba zaznaczyć, że przepisy przewidują wyjątek od zakresu niezbędnych danych. Otóż dla napojów o zawartości alkoholu wyższej niż 1,2% objętościowo wykaz składników oraz informacja o wartości odżywczej nie są wymagane przez przepisy unijne (art. 16 ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011).

Dane te należy określić w formie tekstu (jak to ujmuje rozporządzenie: „słownie i liczbowo”).

Ponadto dane te można zasadniczo dodatkowo wyrazić za pomocą piktogramów lub symboli. Przepisy rozporządzenia szczegółowo określają, w jaki sposób należy podać wymagane informacje. Warto również odnotować, że pomocny w prawidłowym opracowaniu etykiety może być udostępniony przez rząd „Przewodnik do rozporządzenia (WE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności”³. Również warto wspomnieć o komunikacie Komisji Europejskiej dotyczącym stosowania przepisów omawianego rozporządzenia⁴.

Sprzedaż – zezwolenia hurtowe i detaliczne

Aby wprowadzić miodowe napoje alkoholowe do obrotu, trzeba dopełnić dalszych formalności. Jest to niezależne od tego, czy produkty te miałyby być sprzedawane bezpośrednio konsumentom, czy do sieci dystrybucji. Przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi⁵ przewidują obowiązek uzyskania specjalnego zezwolenia, przy czym rozróżnia się:

• zezwolenia hurtowe, które dotyczą obrotu hurtowego (art. 91 u.w.t.p.a.);
• zezwolenie detaliczne, odnoszące się do sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży (art. 18 u.w.t.p.a.) – zezwolenie to dotyczy także sprzedaży napojów alkoholowych z danego punktu sprzedaży na odległość⁶.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Sprzedaż napojów alkoholowych bez wymaganego zezwolenia jest przestępstwem. Według art. 43 u.w.t.p.a. kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, podlega grzywnie. Tej samej karze podlega zresztą kierownik zakładu handlowego lub gastronomicznego, który nie dopełnia obowiązku nadzoru i przez to dopuszcza do popełnienia w tym zakładzie takiego przestępstwa.

W przypadku popełnienia jednego z tych przestępstw sąd może orzec przepadek napojów alkoholowych, chociażby nie były własnością sprawcy, a także zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych.

Podatek akcyzowy

Nie powinno budzić wątpliwości, że obrót napojami alkoholowymi wiąże się ze specyficznym podatkiem – podatkiem akcyzowym (akcyzą). Podatek ten został uregulowany w przepisach ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym⁷ i dotyczy on m.in. właśnie napojów alkoholowych, do których zalicza się fermentowane napoje alkoholowe (art. 92 u.p.a.). Zgodnie z art. 96 ust. 2 u.p.a. produkcją napojów fermentowanych (w tym np. miodu pitnego)⁸ w rozumieniu ustawy jest wytwarzanie lub przetwarzanie napojów fermentowanych, a także ich rozlew.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Stawka akcyzy na miodowe napoje alkoholowe objęte art. 96 ust. 1 u.p.a. wynosi 245 zł za 1 hektolitr gotowego wyrobu (art. 96 ust. 4 pkt 2 u.p.a.). Niższa stawka – 50% powyższej kwoty – ma z kolei zastosowanie do małego producenta napojów fermentowanych (art. 96 ust. 5 u.p.a.).

Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku produkcja miodowych napojów alkoholowych podlegać będzie podatkowi akcyzowemu. Mianowicie na mocy § 8 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego¹⁰ zwalnia się od akcyzy piwo, wino i napoje fermentowane, wytworzone domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczone do sprzedaży.

Przepisy dotyczące podatku akcyzowego są obszerne i szczegółowe, w związku z czym powyższe informacje mają charakter poglądowy. Planując produkcję miodowych napojów alkoholowych należy szczegółowo zapoznać się z obowiązkami na gruncie wspomnianej ustawy, w tym m.in. dotyczącymi zgłoszeń właściwym organom oraz umieszczania na produktach znaków akcyzowych (banderola).

Reklama miodowych napojów alkoholowych

Miodowe napoje alkoholowe podlegają szczególnym obostrzeniom w zakresie reklamy. Nie jest to przy tym nic nadzwyczajnego, ponieważ w ogóle napoje alkoholowe nie mogą być promowane tak, jak inne produkty. Wynika to wprost z przepisów wspomnianej we wcześniejszej części ustawy. Jej przepisy określają, że napojem alkoholowym jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5% objętościowych alkoholu (art. 46 ust. 1).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Warto zwrócić uwagę, że reklama jest na gruncie tej ustawy rozumiana bardzo szeroko, ponieważ oznacza „publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, a także nazw i symboli graficznych przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniących się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych; za reklamę nie uważa się informacji używanych do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem napojami alkoholowymi” (art. 21 ust. 1 pkt 3 u.w.t.p.a.).

Z kolei promocja to „publiczna degustacja napojów alkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych” (art. 21 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a.).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Oprócz tego ustawa wprowadza ograniczenia dotyczące sponsorowania (art. 131 ust. 5-7 u.w.t.p.a.).

Pomimo dużego rygoryzmu, prawo przewiduje ograniczenie przedstawionych zakazów. Wyłączona spod nich jest reklama i promocja prowadzona wewnątrz pomieszczeń hurtowni, wydzielonych stoisk lub punktów prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych oraz na terenie punktów prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Podsumowanie

Czwarta i zarazem ostatnia część serii „Od ula do kieliszka” pokazuje, że produkcja miodowych napojów alkoholowych wymaga nie tylko kunsztu miodosytniczego, lecz także dopełnienia wielu formalności i przestrzegania różnorodnych przepisów prawa. Aby wprowadzić swój wyrób na rynek, trzeba zadbać o zgodną z przepisami etykietę. Trzeba również zastanowić się, czy sprzedaż będzie prowadzona bezpośrednio do klientów, czy do np. hurtowni. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia, czy i ewentualnie jakie zezwolenie należy uzyskać. Z miodowymi napojami alkoholowymi – jak z pozostałymi napojami alkoholowymi – wiąże się nieprzyjemna kwestia: podatki. W odróżnieniu od wielu wyrobów miodowe napoje alkoholowe wymagają zaznajomienia się i przestrzegania przepisów o podatku akcyzowym. Jeśli już pszczelarz sprosta wszystkim tym wymogom i będzie zamierzał wypromować swoje produkty, musi ostrożnie podejść do jakichkolwiek działań marketingowych. Promocja i reklama napojów alkoholowych jest generalnie zakazana, więc zamiast uwagi potencjalnych klientów można wzbudzić zainteresowanie organów ściągania i ponieść dotkliwe finansowe konsekwencje. Wszystko to sprawia, że produkcja i obrót miodowymi napojami alkoholowymi wymaga nie tylko pasji i wiedzy technologicznej, ale również dobrej znajomości przepisów (lub fachowego wsparcia prawnego) i odpowiedniego przygotowania formalno-prawnego.

Dr Rafał R. Wasilewski

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"