fbpx

NEWS:

w wydaniu tradycyjnym (papierowym) strona: 0

Inwazja larw oleic na pszczołę miodną

W Polsce występuje 13 gatunków oleic należących do rodziny majkowatych (Meloidae). Chrząszcze należące do tej rodziny są średnich rozmiarów, charakteryzują się wydłużonym kształtem ciała, a także słabą sklerotyzacją pancerza chitynowego, który posiada z reguły jaskrawe zabarwienie.

alt
Ryc. 1. Larwa oleicy pospolitej. Powiększenie ok. 100 razy


U niektórych gatunków ciemno zabarwiony pancerz mieni się metalicznym albo tęczowym połyskiem. Postacie dorosłe tych chrząszczy żywią się pokarmem roślinnym, natomiast ich pewne stadia rozwojowe prowadzą pasożytniczy tryb życia. W rodzinie majkowatych obserwuje się ciekawe zjawisko zwane nadprzeobrażeniem, polegające na występowaniu w rozwoju kilku stadiów larwalnych i poczwarkowych.

Chrząszcze składają jaja do ziemi. Z nich wylęgają się maleńkie larwy zwane trójpazurkowcami. Nazwa pochodzi stąd, że każda stopa larwy zakończona jest jednym pazurkiem i dwoma pęczkami szczecinek, upodabniających się do właściwego pazurka, a całość sprawia wrażenie, jakby każda stopa posiadała trzy pazurki.

Ruchliwe larwy oleic wspinają się na rośliny zielne, których kwiaty odwiedzane są przez pszczoły samotnice z rodzaju lepiarka (Colletes) i porobnica (Anthophora). Następnie przyczepiają się do ciała tych owadów i w ten sposób usiłują przedostać się do ich gniazd, w których żywią się jajami, zapasami miodu, pyłku kwiatowego i przechodzą kolejne etapy rozwoju.

Larwy IV stadium opuszczają gniazdo żywiciela i w ziemi przeobrażają się w pseudopoczwarkę, która z kolei przeobraża się w larwę V stadium, a ta po okresie spoczynku przechodzi w stadium poczwarki, z której wylęga się postać dorosła owada. Pseudopoczwarki majkowatych zimują w ziemi, ale mogą przetrwać w tym stadium jeszcze jeden kolejny sezon.

alt
Ryc. 2. Larwa M.proscarabeus, widok od strony grzbietowej.
Powiększenie 93 razy

W starszej literaturze pszczelarskiej, zwłaszcza w podręcznikach, znajdują się informacje o stwierdzaniu w rodzinach pszczoły miodnej obecności trójpazurkowców dwóch gatunków chrząszczy należących do rodziny majkowatych. Są to oleica pospolita (Meloe proscarabeus L.) oraz oleica różnobarwna (Meloe variegatus Don.). Za pasożyta pszczoły miodnej uznaje się jednak tylko trójpazurkowce oleicy różnobarwnej, ponieważ tylko one odżywiają się hemolimfą pszczół nim za ich pośrednictwem przedostaną się do rodziny pszczelej.

Oleica pospolita jest gatunkiem dość często występującym w Polsce, natomiast w polskim piśmiennictwie pszczelarskim znany jest jeden udokumentowany przypadek stwierdzenia obecności oleicy wielobarwnej w pasiece.

Przypadek terenowy w postaci licznych martwych trójpazurkowców, a także kilkunastu martwych robotnic pszczoły miodnej (Apis mellifera L.) pochodził z południowej Polski. Zostały one zebrane tylko z  jednej rodziny pszczelej. Trójpazurkowce charakteryzowały się brązowo-żółtym zabarwieniem ciała (ryc. 1) i  miały około 1,4–1,8 mm długości.

Dokładne oględziny przy użyciu mikroskopu świetlnego pozwoliły ustalić szczegóły budowy anatomicznej, przede wszystkim odnóży zaopatrzonych w charakterystyczne pęczki sklerotyzowanych włosków. Użycie mikroskopu skaningowego pozwoliło na wyeksponowanie szczegółów morfologicznych ciała istotnych dla oznaczenia przynależności gatunkowej larw (ryc. 2–5). Na ich podstawie, a także ze względu na charakterystyczne zabarwienie ciała, ustalono przynależność systematyczną badanych trójpazurkowców do gatunku Meloe (Proscarabeus) proscarabeus  L. (Coleoptera, Meloidae).

alt
Porównanie wielkości pszczoły i larw oleicy

W literaturze pszczelarskiej opisywana jest obecność larw oleicy różnobarwnej i oleicy pospolitej w  pasiekach pszczoły miodnej. Przedstawiona jest też ich biologia.

Oleica pospolita (Meloe proscarabeus) jest gatunkiem rozprzestrzenionym głównie w Europie Południowej i Środkowej, notowanym na Wyspach Brytyjskich, w południowych rejonach Szwecji, Finlandii i Karelii. Jego obecność stwierdzono również na Kaukazie i w Turkmenistanie. W Polsce opisywano jego występowanie na terenie całego kraju, między innymi na Pojezierzu Pomorskim, Nizinie Kujawsko-Wielkopolskiej, na Nizinie Mazowieckiej, Wyżynie Małopolskiej, w okolicach Rzeszowa i na Roztoczu.


[...] - treść ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

(nadesłane przez Pana Mariana Mieczysława Miąśkiewicza)




Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka 2004 nr 3.
Zamów e-prenumerate
"Pasieki"



Czym jest e-Prenumerata? e-Prenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Zamawów prenumeratę roczną - obejmuje...

Ostatnio dodane

W telegraficznym skrócie Polska Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi opowiedziała się...

Pasieka 1/2022

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-12-2021

EurBeST– ocena pszczół odpornych na pasożyta Varroa destructor w pasiekach...

Pasieka 1/2022

Zespół naukowców EurBeST - avatar Zespół naukowców EurBeST, 03-12-2021

Miód nawłociowy pod lupą Miód z kwiatów nawłoci jest jednym...

Pasieka 1/2022

Burzyńska Marta - avatar Burzyńska Marta, 03-12-2021

Ciasto pyłkowe okiem biologa Ciasto dla pszczół składa się z...

Pasieka 1/2022

Maciej Sylwester Bryś - avatar Maciej Sylwester Bryś, 03-12-2021

Łajka 2.0, czyli jak pszczoły mogą zostać kosmicznym pupilem...

Pasieka 1/2022

Stasiowska Dagmara - avatar Stasiowska Dagmara, 03-12-2021

Wyniki konkursu dla prenumeratorów „Pasieki” W tym roku wybór zwycięzcy...

Pasieka 1/2022

Pasieka - avatar Pasieka, 03-12-2021

Co wydarzyło się w pasiekach, czyli podsumowanie minionego sezonu Czy...

Pasieka 1/2022

Trzybiński Sławomir  - avatar Trzybiński Sławomir , 03-12-2021

Wosk i węza – zimowe prace w pasiece, cz. 1. Po...

Pasieka 1/2022

Piątek Michał - avatar Piątek Michał, 03-12-2021

Miododajne parklety Tworzenie parkletów sprzyja kształtowaniu przestrzeni ulic, tak by...

Pasieka 1/2022

Janicka Maria - avatar Janicka Maria, 03-12-2021