fbpx

NEWS:

w wydaniu tradycyjnym (papierowym) strona: 52

Pyłkowy pożytek incydentalny

O pożytkach incydentalnych często mówi się w kontekście miodu, gdy pszczoły przynoszą do ula np. sok z fabryki wiśni, przerobią go jak nektar i składają w komórkach plastra. Tymczasem wiosną poprzedniego roku (24.3–2.4.2018) w czeskim Kaznějově (powiat Plzen) zaobserwowano pszczoły zbierające glony do koszyczków. Owady transportowały je do ula, by zmagazynować jak pyłek.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, tof_01_Rouskovani zelene rasy zrnenky_1)
Fot. 1. Komórki P. vulgaris.. Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Gatunkiem, na który skusiły się zbieraczki, był pierwotek (Pleurococcus vulgaris). Ten glon można znaleźć niemal wszędzie i o każdej porze roku. Tworzy zieloną powłoczkę na kamieniach czy korze drzew. Natkniemy się na niego w lesie, ogrodzie, ale też w środowiskach miejskich, bo jest bardzo odporny na zanieczyszczenia.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_03_Rouskovani zelene rasy zrnenky_3)
Fot. 2. Zielone obnóża utworzone przez pszczołę miodną. Fot. Petr Buchtelík

To organizm jednokomórkowy, którego oczywiście nie jesteśmy w stanie zobaczyć nieuzbrojonym okiem. Pod mikroskopem widzimy typową strukturę składającą się z jądra, zielonego chloroplastu, cytoplazmy, membrany plazmatycznej i ściany komórkowej.

Pierwotek odżywia się jak rośliny wyższe, za pomocą fotosyntezy. Ze środowiska pobiera wodę i dwutlenek węgla, z których syntezuje cukier i wydala tlen.

Pobieranie plechy przez pszczoły

W ogrodzie domu rodzinnego w Kaznějově zimowało 17 rodzin pszczelich. Bliskie rozmieszczenie uli umożliwiało codzienną obserwację pszczół. W sobotę 24 marca ścięliśmy gruszę ogrodową i przycięliśmy gałęzie śliw pokrytych plechą pierwotka.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_2_Rouskovani zelene rasy zrnenky_2)
Fot. 3. Pszczoła miodna tworząca obnóża z plechy. Fot. Petr Buchtelík

Gałęzie pocięliśmy na mniejsze kawałki i złożyliśmy w stos. Kolejnego dnia warunki pogodowe były sprzyjające lotom. Rano temperatura wahała się w okolicach zera, a w ciągu dnia podniosła do 10°C, również przy stosie drewna i gałęzi. W cieniu było stale chłodno.

Tamtej wiosny w Czechach zbieraczki nie latały intensywnie po pyłek. Przemieszczały się na krótki dystans, chwilowo i tylko gdy świeciło słońce. Zaobserwowaliśmy pszczoły na oświetlonych gałęziach, pobierające P. vulgaris.

Nietypowe zbiory powtarzały się trzy dni później i przez kolejne cztery dni między 15:00 a 16:00, metr nad ziemią, dzięki sprzyjającej pogodzie, słońcu i temperaturze utrzymującej się w granicach 8,5–12°C. Podczas obserwacji zauważyliśmy również pszczołę samotnicę także pobierającą plechę.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_4a_Rouskovani zelene rasy zrnenky_4)
Fot. 4a. Obnóże z komórkami P. vulgaris (powiększenie 30×) Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Oznaczanie gatunku glonu

By potwierdzić, że w odnóżach znajdują się komórki pierwotka, odebraliśmy pszczołom świeżo przyniesione obnóża i przeprowadzono obserwacje za pomocą mikroskopu elektronowego (SEM, Mikroskop JEOL-JSM 7401F). Na zdjęciach nr 4a i 4b widać kuliste kształty komórek P. vulgaris i niewyraźne cząsteczki ziaren pyłku, włoski pszczele i inne włókna.

Wielkość i kształt komórek glonu odpowiadała danym literaturowym. Znalezienie ciemnozielonej warstwy komórek pierwotka w plastrach pierzgi potwierdziło, że pszczoły traktowały glon jako potencjalny składnik pokarmu białkowego dla wyżywienia larw.

Porównanie z chlorellą

W czasopiśmie „Moderní Včelař” 5/2016 na stronach 23–24 opublikowano artykuł dotyczący podobnych, unikatowych obserwacji tworzenia obnóży pyłkowych przez pszczoły z zielonej algi Chlorella, którą robotnice również składały do komórek z pyłkiem jako źródło pokarmu białkowego.

Dało to początek pracom nad stworzeniem nowego, naturalnego pokarmu dla pszczół, Apialgaprotein.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_4b_Rouskovani zelene rasy zrnenky_5)
Fot. 4b. Komórki P. vulgaris. (powiększenie 450×) Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

W obu przypadkach wspólnym mianownikiem dla pobierania pokarmu z glonów przez pszczoły było długie, chłodne przedwiośnie, ze słabym kwitnieniem roślin (brak pyłku w środowisku). Były to zastępcze źródła dla pokarmu białkowego.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_5_Rouskovani zelene rasy zrnenky_6)
Fot. 5. Komórki P. vulgaris. są wielkości ok. 10 μm (powiększnie 6000×). Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Gdyby nasz zespół od razu posprzątał drewno i gałęzie z ogrodu, znajdującego się w dodatku tuż przy pasiecie, nigdy nie zaobserwowalibyśmy tego zjawiska. Mieliśmy szczęście.

Inż. Vaclav Krištufek
Centrum Biologiczne Akademii Nauk Republiki Czeskiej
Českiě  Budějovice

Petr Buchtelik, Marek Calta
Studenci Gimnazjum i Szkoły Wyższej w Plasach

Tłumaczenie: Milan Motyka
Praca była wspierana programem naukowym „Rozmaitość życia i zdrowia ekosystemów w ramach projektu aAV21.
Zdjęcia z mikroskopu elektronowego wykonano przy współpracy z laboratorium mikroskopii Centum Biologicznego Akademii Nauk Czeskiej Republiki Českiě  Budějovice.
Zdjęcia i artykuł pochodzą z czasopisma „Moderní Včelař” nr 10/2018 i został przedrukowany za zgodą redakcji i autorów.


 Wydanie tradycyjneZamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Czym jest e-Prenumerata? e-Prenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Zamawów prenumeratę roczną - obejmuje...

Ostatnio dodane

W telegraficznym skrócie Polska Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi opowiedziała się...

Pasieka 1/2022

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-12-2021

EurBeST– ocena pszczół odpornych na pasożyta Varroa destructor w pasiekach...

Pasieka 1/2022

Zespół naukowców EurBeST - avatar Zespół naukowców EurBeST, 03-12-2021

Miód nawłociowy pod lupą Miód z kwiatów nawłoci jest jednym...

Pasieka 1/2022

Burzyńska Marta - avatar Burzyńska Marta, 03-12-2021

Ciasto pyłkowe okiem biologa Ciasto dla pszczół składa się z...

Pasieka 1/2022

Maciej Sylwester Bryś - avatar Maciej Sylwester Bryś, 03-12-2021

Łajka 2.0, czyli jak pszczoły mogą zostać kosmicznym pupilem...

Pasieka 1/2022

Stasiowska Dagmara - avatar Stasiowska Dagmara, 03-12-2021

Wyniki konkursu dla prenumeratorów „Pasieki” W tym roku wybór zwycięzcy...

Pasieka 1/2022

Pasieka - avatar Pasieka, 03-12-2021

Co wydarzyło się w pasiekach, czyli podsumowanie minionego sezonu Czy...

Pasieka 1/2022

Trzybiński Sławomir  - avatar Trzybiński Sławomir , 03-12-2021

Wosk i węza – zimowe prace w pasiece, cz. 1. Po...

Pasieka 1/2022

Piątek Michał - avatar Piątek Michał, 03-12-2021

Miododajne parklety Tworzenie parkletów sprzyja kształtowaniu przestrzeni ulic, tak by...

Pasieka 1/2022

Janicka Maria - avatar Janicka Maria, 03-12-2021