8.WOSK ZASKLEPOWY
Dojrzały miód w komórkach plastra wkrótce zasklepiany jest przez pszczoły woszczarki wieczkiem woskowym. Tak zabezpieczony miód rzadko krystalizuje w temperaturze gniazda pszczelego, a także jest chroniony przed fermentacją. Zasklepieniem miodu w komórkach plastra zajmują się pszczoły zwane woszczarkami. Budują one wieczko od brzegów ku środkowi komórki [1, 2].
Zasklep ścina się przed odwirowaniem miodu za pomocą specjalnych noży pasiecznych lub widelców. W ten sposób do wosku zasklepowego trafia także miód, pyłek kwiatowy, propolis oraz wydzielina gruczołów ślinowych pszczół [3]. Ponadto stwierdzono, że w tego rodzaju wosku znajduje się prawie 20-krotnie więcej lizozymu niż w miodzie plastrowym i ok. 140 razy więcej niż w miodzie odwirowanym [4].
W związku z powyższym należy rozróżnić skład wosku zasklepowego niepoddawanego żadnym procesom technologicznym oraz wosku wytopionego z zasklepu. W pierwszym przypadku produkt ten będzie zawierał oprócz czystego wosku także składniki miodu, pyłku kwiatowego, propolisu i wydzielinę z gruczołów ślinowych pszczół. Natomiast w drugim przypadku wosk pozyskiwany z zasklepu, szczególnie metodami termicznymi (topiarki parowe i elektryczne), a także poddawany przetopieniu (klarowaniu), będzie pozbawiony większości substancji biologicznie aktywnych znajdujących się w wymienionych produktach pszczelich towarzyszących woskowi zasklepowemu, w tym lizozymu. Enzym ten o charakterze peptydu odznacza się silnymi właściwościami przeciwdrobnoustrojowymi i jest bardzo pomocny w zachowaniu czystości mikrobiologicznej miodu, pierzgi oraz środowiska komórek plastra, w których wychowywane są nowe pokolenia pszczół. Dla porównania, jego zawartość w wosku zasklepowym wynosi średnio 290 μg/g, a w wosku wytopionym z zasklepu nie stwierdza się jego obecności [4].
Literatura:
[1] - Wojtacki M., Produkty pszczele i przetwory miodowe. PRWiL, Warszawa 1988; 18.
[2] - Bornus L. (red.): Encyklopedia pszczelarska. PWRiL, Warszawa 1989; 158.
[3] - Jurasz N.L., Apiterapija. Leczenie produktami pczełowodstwa. Wyd. Feniks, Rostow-na-Donu 2012; 72–73.
[4] - Korż W.N., Produkty pczełowodstwa: mied i wosk. Wyd. Feniks, Rostow-na-Donu 2013; 260–265.
