Przyswajalność pyłku kwiatowego przez organizm człowieka

Do niedawna uważano, że poprzez mielenie, moczenie w wodzie, czy pod wpływem fermentacji ziarna pyłku kwiatowego ulegają zniszczeniu i substancje biologicznie aktywne obecne w nim uwalniają się do środowiska zewnętrznego. Taki obraz mechanicznego i enzymatycznego niszczenia ścian otaczających komórki pyłku utrwaliły poglądy rozpowszechniane w latach 80. ubiegłego stulecia.

pyłek pszczeli
fot. © Dariusz Małanowski

Przykładem może być publikacja Dobrovody (1986). Powołując się na ówczesnych badaczy podaje on, że rozbicie egzyny, okrywającej ziarno pyłku, warstwy złożonej ze sporopolleniny, możliwe jest na drodze mechanicznej, poprzez zmielenie pyłku kwiatowego w specjalnych młynach przemysłowych. Dzięki temu pyłek kwiatowy stawał się przyswajalny w przewodzie pokarmowym człowieka. Inny sposób polegał na zalaniu pyłku kwiatowego ciepłą wodą na 2-3 godziny. Proces ten miał powodować spęcznienie i pękanie ziaren pyłku. Podobnie mieszanie pyłku kwiatowego z miodem i poddanie go fermentacji mikrobiologicznej podobnej jak w procesie powstawania pierzgi, przy udziale pałeczek Lactobacillus acidophilus (obecnych w obnóżach pyłkowych formowanych przez pszczoły) miało przyczyniać się do trawienia enzymatycznego ścian ziaren pyłku. Stąd pyłek ten nazywany był pyłkiem enzymatycznym. Schemat ziarna pyłku przedstawiono na ryc. 1.

pyłek pszczeli
Ryc. 1. Schemat budowy ziarna
pyłku: 1 – apertura,
2 – jądro i jego struktura,
3 – intyna, 4 – egzyna
(wg Tichonowa i wsp. 2010)

Późniejsze badania wykazały, że we wszystkich tych wymienionych powyżej przypadkach ziarna pyłku pozostawały nienaruszone. Okazało się, że poprzez mielenie nie można poprawić procesu przyswajalności pyłku kwiatowego przez organizm człowieka. Mielenie pozwalało jedynie na rozbicie obnóży na pojedyncze ziarna lub fragmenty złożone z dwóch lub kilku ziaren i łatwiejsze przygotowywanie tego produktu do spożycia (uzyskiwanie jednorodnej mieszaniny w płynach lub pożywieniu).

Moczenie w ciepłej wodzie (poniżej 40oC) powoduje natomiast spęcznienie ziaren pyłku i ich przyswajalność w przewodzie pokarmowym człowieka wzrasta z 30 do 70% (Martino, 1975). Podobnie fermentacja ziaren pyłku w miodzie zwiększa ich przyswajalność w przewodzie pokarmowym do 75% (Spohr, 1983). Warto w tym miejscu dodać, że w warunkach naturalnych ziarna pyłku, które trafiają na znamię słupka, stymulowane są do kiełkowania poprzez wydzielinę znamienia, w której ziarna pęcznieją, a otoczona intyną komórka wegetatywna wysuwa się przez aperturę w egzynie na zewnątrz i jako łagiewka wnika do szyjki słupka. A zatem w warunkach naturalnych także nie dochodzi do pękania ziaren pyłku.

Według współczesnych poglądów przyswajalność substancji biologicznie aktywnych znajdujących się w pyłku kwiatowym zachodzi w przewodzie pokarmowym człowieka na drodze enzymatycznej, bez zniszczenia egzyny ziaren pyłku. Już Barker i Lechner (1972) sugerowali, że enzymy jelitowe działają na substancje zawarte wewnątrz ziaren pyłku poprzez pory znajdujące się w egzynie i dotykające intyny, zwane aperturami. Pod wpływem chymotrypsyny, trypsyny, lipazy i proteaz (enzymów rozkładających białka), znajdujących się w soku jelitowym człowieka następować miało, poprzez apertury, uwalnianie substancji biologicznie aktywnych pyłku kwiatowego do światła jelita.

Badania Franchi i wsp. (1985, 1987) prowadzone na zwierzętach doświadczalnych (myszy) wykazały, że tylko część ziaren pyłku kwiatowego ulega częściowemu trawieniu w ich przewodzie pokarmowym, podczas gdy większość ziaren przechodzi przez przewód pokarmowy w stanie niezmienionym. Podobne zachowanie się ziaren pyłku obserwowano w przewodzie pokarmowym człowieka. Częściowemu trawieniu ulegały również ziarna pyłku poddawane trawieniu w warunkach in vitro w środowisku alkalicznym w obecności enzymów trzustkowych.


Talela 1. Trawienie białka w ziarnach pyłku
maku lekarskiego i leszczyny pospolitej
w sztucznym soku jelitowym (wg Franchi
i wsp., 1997)
Późniejsze badania Linskensa i Jorge (1997) wykazały, że w sztucznym soku żołądkowym (pepsyna, papaina, pH 3,5) trawienie ziaren pyłku nie zachodziło. Natomiast w sztucznym soku jelitowym (Franchi i wsp., 1997) w obecności enzymów trzustkowym (amylazy, lipazy i proteazy, pH 8,5) trawienie węglowodanów złożonych i białka zachodziło powolnie, ale w sposób postępujący w czasie. Dla przykładu trawienie białka w ziarnach pyłku maku lekarskiego i leszczyny pospolitej po 12 godzinach wynosiło odpowiednio 32,2 i 36,5%, a po 24 godz. odpowiednio 53,2 i 59,1% (tab. 1.).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

prof. dr hab. Bogdan Kędzia


Artykuł "Przyswajalność pyłku kwiatowego przez organizm człowieka" ukazał się w czasopiśmie "Pasieka" nr 1/2011, str. 39.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 1 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Kalendarz biodynamiczny 2018
Kalendarz biodynamiczny 2018

Kalendarz biodynamiczny 2018 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co kolorowa nalepka i pudełko, po co ulotka lub broszura? Jak cię widzą, tak cię piszą i tak chętniej kupują. Ten sam miód, a [ ... ]

Czytaj więcej »
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Łuseczki woskowe. Powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy ...
Kania ArturŁuseczki woskowe. Powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 2.

Łuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 2. W poprzedniej części artykułu omówiono powstawanie i budowę łuseczek woskowych oraz czynniki, od których zależy jakość i kolor wosku. Autor zwrócił uwagę, m.in. na to, że tylko pszczoły s [ ... ]

Pasieka 6/2015
Targi sadownicze z panelem pszczelarskim w Kielcach
Targi sadownicze z panelem pszczelarskim w Kielcach

Targi sadownicze z panelem pszczelarskim w Kielcach Michał Piątek Jeszcze do niedawna na łamach prasy pszczelarskiej, a także w opiniach pszczelarzy na spotkaniach i szkoleniach branżowych można było napotkać w większości niepokojące głosy dotyczące współpracy sadowniczo-pszczelarsk [ ... ]

Pasieka 1/2016
Ochrona lokalnej przyrody - ogrody przyjazne pszczołowatym
Maria Janicka, Małgorzata PoszwaOchrona lokalnej przyrody - ogrody przyjazne pszczołowatym

Ochrona lokalnej przyrody - ogrody przyjazne pszczołowatym Zanik wielu siedlisk typowych dla tradycyjnego krajobrazu rolniczego jest jednym z głównych problemów europejskiej ochrony przyrody, ponieważ prowadzi do spadku bioróżnorodności. W Polsce występuje około 470 gatunków owadów ps [ ... ]

Pasieka 3/2016